Warmtepomp: welke past bij jouw huis?

Op deze pagina (7)

1. Zo verwarmt een warmtepomp je huis
2. Welke route past bij je woning?
3. Welke warmtebron past bij de beschikbare ruimte?
4. Wat kost de overstap?
5. Minder gas is niet automatisch een lagere rekening
6. Warm water en koelen vragen een eigen keuze
7. Van plan naar installatie en subsidie

Zo verwarmt een warmtepomp je huis

De warmte komt bijvoorbeeld uit buitenlucht of de bodem. Ook koude buitenlucht bevat warmte. Met stroom brengt de warmtepomp die warmte op een temperatuur waarmee je de kamers kunt verwarmen. Wil je er ook mee douchen, dan kan de warmtepomp bijvoorbeeld een voorraadvat met water voor douche en kraan verwarmen.

Doordat een deel van de warmte uit de omgeving komt, kan een warmtepomp meer warmte leveren dan hij aan stroom gebruikt. Een elektrisch kacheltje maakt zijn warmte rechtstreeks uit stroom. Hoe groot het voordeel van de warmtepomp is, verandert met de bron, de buitentemperatuur en de temperatuur van het verwarmingswater. Voor je jaarverbruik telt dus meer mee dan een gunstige waarde bij één test.

Wil je ook begrijpen wat er binnen in het apparaat gebeurt? Bekijk dan de uitleg van de kringloop.

Welke route past bij je woning?

Of je de ketel kunt missen, begint bij de warmte die je huis nodig heeft. Voor volledig elektrisch moet het redelijk tot goed geïsoleerd zijn. Kijk daarom wat er al aan isolatie in je dak, vloer, buitenmuren en ramen zit. Ook moeten je radiatoren of vloerverwarming het huis warm houden met water dat minder heet is dan je van de cv-ketel gewend bent. Lukt dat nog niet, dan kan hybride een tussenstap zijn, eventueel samen met betere isolatie of grotere radiatoren. Ontbreekt nog op grote delen isolatie en werkt je ketel goed, begin dan met het isoleren van je huis.

Bij hybride helpt de ketel als de warmtepomp de gevraagde warmte niet alleen kan leveren. Een volledig elektrische warmtepomp kan daarvoor een elektrisch verwarmingselement hebben, bijvoorbeeld voor heel koude dagen. Laat in het ontwerp opnemen wanneer die bijverwarming nodig is en hoeveel stroom daarvoor wordt verwacht.

Je huis is al comfortabel met minder heet verwarmingswater

Dan is volledig elektrisch het onderzoeken waard. Dat geldt ook als je gewone radiatoren hebt. Vloerverwarming is prettig voor lage temperaturen, maar niet verplicht. Het gaat erom of de verwarming in elke kamer genoeg warmte kan afgeven.

Kijk daarom verder dan het energielabel of bouwjaar. Een goed geïsoleerd huis kan nog steeds een te kleine radiator in de werkkamer hebben. Omgekeerd hoeft een oudere woning na goede verbeteringen geen ongeschikte woning te zijn. Laat het benodigde vermogen bepalen voor de staat waarin je het huis gaat gebruiken, dus ook met geplande isolatie erbij.

Je ketel moet nu vervangen worden, maar de verbouwing komt later

Moet de ketel nu worden vervangen, dan kan hybride een praktische tussenstap zijn. De ketel helpt bij het verwarmen zolang je de woning verder verbetert. Ga je binnenkort al grondig isoleren? Vergelijk hybride dan met meteen voorbereiden op volledig elektrisch, zodat je werk dat anders twee keer nodig is kunt voorkomen.

Kies je een all-electric-ready systeem, vraag dan wat je later nog moet aanpassen om zonder gas te verwarmen. Dat kan gaan om een warmwatervat, genoeg vermogen, geschikte radiatoren en de elektrische aansluiting. Reken er dus niet op dat je tegen die tijd alleen de cv-ketel hoeft weg te halen.

Eén kamer blijft koud

Onderzoek eerst die kamer. Verliest hij veel warmte, of is de radiator te klein voor minder heet water? Een zwaardere warmtepomp maakt die radiator niet vanzelf groter. Het onderscheid bepaalt of je vooral isolatie, de verwarming of beide moet verbeteren.

De Verwarmingstest van Milieu Centraal kan helpen om te ervaren hoe je woning reageert. Volg daarvoor de volledige instructies, inclusief de voorwaarden voor je ketel, het koude weer en het terugzetten van instellingen. De proef is een aanwijzing voor comfort, geen berekening van het juiste vermogen. De temperatuur van je tapwater verlagen hoort er niet bij.

Lees verder over de geschiktheid van je huis.

Welke warmtebron past bij de beschikbare ruimte?

Weet je welke rol de ketel houdt, kijk dan waar de warmtepomp zijn warmte vandaan kan halen. Hybride en volledig elektrisch beschrijven hoe je verwarmt. Lucht, bodem en ventilatielucht zijn de bronnen waaruit je kiest.

Een lucht-waterwarmtepomp haalt warmte uit buitenlucht en geeft die af aan het verwarmingswater. Meestal komt daarvoor een buitenunit bij je huis. Kies een plaats waar die lucht kan aanzuigen en uitblazen, met ruimte voor onderhoud en leidingen naar binnen. Laat ook het geluid bij de buren en nabijgelegen ramen beoordelen. Een lage geluidswaarde van het toestel maakt een ongunstige plaats niet vanzelf geschikt.

Een bodembron vraagt geen buitenunit met ventilator, maar wel ruimte en werk voor de bron in de grond. Heb je weinig plek voor een buitenunit? Kijk dan ook of een bodembron op jouw perceel mogelijk is. Daarvoor is niet alleen het formaat van de tuin van belang, maar ook het benodigde bronwerk.

Een ventilatiewarmtepomp gebruikt warmte uit afgevoerde ventilatielucht. Hoeveel warmte beschikbaar is, hangt samen met het ventilatiesysteem. Daarmee kun je niet automatisch je hele huis en al je douchewater verwarmen. Bij balansventilatie wordt al warmte teruggewonnen. Er bestaan speciale systemen die resterende warmte gebruiken of ventilatielucht met een andere bron combineren.

Binnen heb je vooral bij volledig elektrisch ruimte nodig voor bijvoorbeeld een warmwatervat. Laat tegelijk bekijken of de groepenkast en de bestaande stroomaansluiting voldoen voor het gekozen systeem, samen met de andere apparaten in huis. Zo weet je welke aanpassingen bij de overstap horen.

Bij de gekozen bron en plaats hoort vervolgens een uitvoering: monoblock of split. Bij een monoblock zit het gesloten circuit met koudemiddel in één toestel. Dat koudemiddel is de stof waarmee de pomp warmte opneemt en weer afgeeft. Bij een split is het circuit verdeeld over een buiten- en binnenunit, met koudemiddelleidingen ertussen. Dat verschil bepaalt mede welke leidingen en onderdelen er bij je huis komen. De naam monoblock vertelt op zichzelf niet of je nog gas gebruikt.

Wat kost de overstap?

Heb je een route en een mogelijke plaats in gedachten, dan kun je een eerste budget maken. De bedragen hieronder geven houvast voor verschillende installaties. Het zijn kostenindicaties, geen offertes voor jouw woning of prijzen van gelijkwaardige apparaten.

Vooral het werk rond de warmtepomp kan het budget veranderen. Moeten radiatoren groter worden, leidingen worden aangepast of de groepenkast worden uitgebreid? Is het warmwatervat inbegrepen? Laat dat in de offerte terugkomen. Anders vergelijk je een compleet systeem met een bedrag waar nog werk bovenop komt.

Trek subsidie pas af als duidelijk is welk toestel wordt geplaatst en aan welke voorwaarden je voldoet. In het artikel over warmtepompkosten werken we de vergelijking van offertes verder uit.

Minder gas is niet automatisch een lagere rekening

Naast de aanschaf telt wat je straks aan energie betaalt. Met een warmtepomp gebruik je minder gas en meer stroom. Laat daarom beide berekenen. Een percentage gasbesparing vertelt maar een deel van het verhaal.

Een voorbeeld van Verbeterjehuis gaat over een matig geïsoleerde hoekwoning met twee personen. Daar wordt een oudere hr-ketel vervangen door een nieuwe hr-ketel met een hybride warmtepomp van 4 kW. Een klein deel van de gasbesparing komt dus ook door de nieuwe ketel.

Wat je bespaart, verandert met de verhouding tussen de gas- en stroomprijs. Bij dezelfde gasprijs en € 0,55 per kWh stroom wordt de nieuwe situatie juist € 72,25 per jaar duurder. Rond € 0,51 per kWh is het verschil ongeveer nul. Leg de verwachte verbruiken daarom naast de tarieven die je zelf betaalt.

Vraag in een offerte om het verwachte gas- én stroomverbruik voor jouw woning, met de gebruikte tarieven erbij. Voor je totale voordeel moeten ook de investering en terugkerende kosten worden meegerekend.

Warm water en koelen vragen een eigen keuze

Voordat je het systeem vastlegt, kijk je naar douchewater en koeling. Vertel de installateur hoeveel mensen achter elkaar douchen en of je een bad gebruikt. Dat bepaalt mede welke warmwatervoorziening past en hoeveel plaats die vraagt. Een warmwaterboiler houdt een voorraad warm water beschikbaar. De warmtepomp verplaatst warmte en kan daarmee zo’n vat verwarmen. De boiler en de warmtepomp hebben dus ieder een andere taak en zijn niet rechtstreeks uitwisselbaar.

Wil je ook koelen, controleer dan vóór aankoop of de warmtepomp een koelfunctie heeft en hoe de koelte je kamers bereikt. Bij vloerkoeling stroomt koeler water door de vloerverwarming, zodat de vloer warmte uit de kamer kan opnemen. De regeling moet voorkomen dat de vloer zo koud wordt dat er vocht op condenseert. Je krijgt geleidelijke verkoeling, geen koude luchtstroom zoals bij een airco. Er bestaan ook ventilatorconvectoren die voor koelen zijn ontworpen. Laat daarom per kamer vastleggen welke koeling je krijgt en welke aanpassingen daarvoor nodig zijn.

Van plan naar installatie en subsidie

Met de keuze voor verwarming, warm water en eventueel koeling kun je een compleet plan laten maken. Houd daarbij deze volgorde aan:

1. Leg je situatie en plannen vast. Noteer je isolatie, verwarming, douchegebruik en geplande verbouwing. Bekijk ook wat je gemeente met de warmtevoorziening in jouw wijk van plan is.
2. Laat het complete systeem ontwerpen. Vraag om onderbouwing van vermogen, warmteafgifte per kamer, plaats, geluid en benodigde elektrische aansluiting. Laat installatie en elektrische werkzaamheden door geschikte vakmensen uitvoeren.
3. Vergelijk dezelfde omvang en controleer de subsidie. Kijk vóór aankoop naar de exacte uitvoering en de RVO-meldcode. Staat het toestel niet op de lijst, dan kun je met technische documentatie aanvragen, maar is toekenning onzeker.
4. Laat plaatsen en bewaar de bewijsstukken. Voor ISDE moet een bouwinstallatiebedrijf de volledige installatie uitvoeren. Je vraagt na installatie aan, binnen 24 maanden. Bewaar de factuur en het betaalbewijs voor je aanvraag.

ISDE heeft ook voorwaarden voor de woning. Het bouwjaar moet vóór 1 januari 2019 liggen, of de omgevingsvergunning moet vóór 1 juli 2018 zijn aangevraagd. Het gaat om een nieuwe warmtepomp, niet om een tweedehands apparaat. Vanaf 2026 zijn split lucht-waterwarmtepompen met minder dan 3 kilo koudemiddel én een GWP boven 750 uitgesloten. GWP geeft aan hoe sterk het koudemiddel bijdraagt aan het broeikaseffect. Controleer dit voor de uitvoering op je offerte, niet alleen voor de merknaam.